शिक्षक मतदारसंघात आज सत्तेचा कस!

अमरावती , राज माहोरे (प्रतिनिधी) : शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीतील प्रचाराची रणधुमाळी थंडावली असून, आता प्रत्यक्ष मतदानातून राजकीय शक्तिप्रदर्शनाची खरी परीक्षा होणार आहे. पुणे आणि अमरावती शिक्षक मतदारसंघांत सत्ताधारी महायुतीसह विरोधी पक्ष, शिक्षक संघटना आणि अपक्ष उमेदवारांनी विजयासाठी जोरदार मोर्चेबांधणी केली आहे. मात्र, या निवडणुकीत केवळ पक्षीय ताकदच नव्हे, तर बंडखोर उमेदवारांची भूमिका, शिक्षक संघटनांचे जाळे, वैयक्तिक संपर्क, मतांचे विभाजन आणि दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची जुळवाजुळव निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे पुण्यात विद्यमान आमदार जयंत आसगावकर आपली जागा राखणार का आणि अमरावतीत किरण सरनाईक यांच्यासह अन्य प्रमुख उमेदवारांपैकी कोण बाजी मारणार, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे. दोन्ही मतदारसंघांतील निकाल अनेक राजकीय नेत्यांच्या प्रतिष्ठेची कसोटी पाहणारे ठरू शकतात.

पुण्यात आसगावकरांची प्रतिष्ठा पणाला; भाजपच्या गावडेंचे आव्हान

पुणे शिक्षक मतदारसंघात विद्यमान आमदार जयंत आसगावकर पुन्हा निवडणुकीच्या मैदानात उतरले आहेत. काँग्रेसकडून उमेदवारी मिळालेल्या आसगावकरांसमोर भाजपचे कौस्तुभ गावडे यांचे आव्हान आहे. विद्यमान आमदार म्हणून कामाचा अनुभव आणि शिक्षकांशी असलेला संपर्क ही आसगावकरांची जमेची बाजू मानली जात असताना, भाजपनेही विजयासाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा केली आहे. पुण्यातील निवडणुकीत महायुतीच्या उमेदवारीवरूनही राजकीय हालचाली झाल्या. शिंदे गटाकडून मंगेश चिवटे यांनी उमेदवारीसाठी प्रयत्न केले; मात्र ऐनवेळी त्यांनी माघार घेतल्यानंतर सचिन सानप यांना पाठिंबा देण्यात आला. दुसरीकडे, दत्तात्रय सावंत अपक्ष म्हणून रिंगणात असल्याने मतांचे गणित अधिक गुंतागुंतीचे झाले आहे.

पुणे शिक्षक मतदारसंघात एकूण ६१ हजार ९४० मतदार असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. या मतदारांपर्यंत कोणत्या उमेदवाराने प्रभावीपणे पोहोच साधली, कोणाला शिक्षक संघटनांचा भक्कम पाठिंबा मिळाला आणि कोणाची प्रचारयंत्रणा प्रत्यक्ष मतदानात प्रभाव दाखवते, यावर विजयाचे गणित अवलंबून असेल. त्यामुळे पुण्यातील लढत ही केवळ दोन प्रमुख उमेदवारांमधील स्पर्धा न राहता, विविध राजकीय प्रवाहांच्या ताकदीची परीक्षा ठरणार आहे.

अमरावतीत चौरंगी लढत; बंडखोरांमुळे समीकरणे गुंतागुंतीची

अमरावती शिक्षक मतदारसंघात निवडणुकीची रंगत अधिकच वाढली आहे. काँग्रेसच्या अदिती पोहरे, शिवसेना उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गटाचे दत्तात्रय लहाने, मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेचे विद्यमान आमदार किरण सरनाईक आणि विदर्भ माध्यमिक शिक्षक संघाचे दिलीप कडू यांच्यात प्रमुख लढत होत आहे. प्रत्येक उमेदवाराने आपापल्या पद्धतीने मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला असून, प्रत्यक्ष मतदानात कोणाची रणनीती यशस्वी ठरते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

अमरावतीतील निवडणुकीचे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रमुख पक्षांशी संबंधित राजकीय नेत्यांच्या निकटवर्तीयांसह अनेक बंडखोर आणि अपक्ष उमेदवार मैदानात उतरले आहेत. माजी आमदार श्रीकांत देशपांडे यांनी अपक्ष म्हणून उमेदवारी कायम ठेवली आहे. भाजप आमदार राजेश वानखडे यांचे मेहुणे शेखर भोयर, भाजप आमदार उमेश यावलकर यांचे निकटवर्तीय सुमित पवार आणि भाजप खासदार अनिल बोंडे यांच्या बहीण संगीता शिंदे यांच्या उमेदवारीमुळे निवडणुकीतील राजकीय समीकरणांना वेगळे वळण मिळाले आहे.

या उमेदवारांना मिळणारी मते प्रमुख उमेदवारांच्या विजय-पराजयावर कितपत परिणाम करतात, हा या निवडणुकीतील महत्त्वाचा प्रश्न आहे. बंडखोर उमेदवारांची वैयक्तिक ताकद, त्यांच्यामागे असलेली संघटनात्मक यंत्रणा आणि शिक्षकांमधील संपर्क यामुळे काही मतदारसंघांत मतविभाजन होऊ शकते. मात्र, त्याचा नेमका फायदा कोणाला होणार, हे मतदानानंतरच स्पष्ट होईल.

अदिती पोहरे, किरण सरनाईक, दिलीप कडू की दत्तात्रय लहाने?

अमरावतीतील लढतीत प्रत्येक प्रमुख उमेदवारासमोर वेगवेगळी आव्हाने आहेत. अदिती पोहरे यांच्यासाठी काँग्रेसची संघटनात्मक ताकद आणि पक्षाच्या नेत्यांनी केलेले प्रयत्न महत्त्वाचे ठरतील. दत्तात्रय लहाने यांच्यासाठी शिक्षकांशी असलेला संपर्क आणि संघटनात्मक पाठबळ निर्णायक ठरू शकते. किरण सरनाईक यांच्यासमोर विद्यमान आमदार म्हणून आपली ताकद सिद्ध करण्याचे आव्हान आहे; तर दिलीप कडू यांच्यासाठी शिक्षक संघटनेच्या पाठबळाचे मतांमध्ये रूपांतर करणे महत्त्वाचे ठरेल.

या लढतीत कोणताही उमेदवार केवळ राजकीय पाठबळाच्या जोरावर विजयाचा दावा करू शकत नाही. शिक्षक मतदारांची भूमिका, स्थानिक पातळीवरील संपर्क आणि मतदानासाठी मतदारांना प्रत्यक्ष बाहेर काढण्याची क्षमता यावर निकाल अवलंबून राहणार आहे. प्रचारसभांतील गर्दीपेक्षा मतदानाच्या दिवशी मतपेटीत नोंदवली जाणारी मते अधिक महत्त्वाची ठरणार आहेत.

अमरावती-बुलढाण्यावर विशेष लक्ष; सूक्ष्म नियोजनाची परीक्षा

अमरावती शिक्षक मतदारसंघातील प्रचारात अमरावती आणि बुलढाणा जिल्ह्यांतील मतदारांवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले. विविध उमेदवारांनी शिक्षकांशी वैयक्तिक संपर्क, संघटनात्मक बैठका आणि स्थानिक पातळीवरील प्रचाराच्या माध्यमातून मतांची जुळवाजुळव करण्याचा प्रयत्न केला. शिक्षक मतदारसंघात प्रत्येक मताला महत्त्व असल्याने मतदारांशी सातत्यपूर्ण संपर्क आणि मतदानाचे नियोजन ही उमेदवारांसाठी महत्त्वाची बाब ठरली आहे.

या निवडणुकीत मोठ्या नेत्यांच्या सभांबरोबरच स्थानिक पदाधिकाऱ्यांची भूमिका, शिक्षक संघटनांचे जाळे आणि मतदान केंद्रांपर्यंत मतदारांना पोहोचविण्याची यंत्रणा यांचीही कसोटी लागणार आहे. प्रचार संपल्यानंतर आता उमेदवारांच्या प्रत्यक्ष कामाचे मूल्यमापन मतपेटीतून होईल.

दुसऱ्या पसंतीची मते ठरणार निर्णायक?

शिक्षक मतदारसंघातील निवडणूक ही पसंतीक्रमानुसार मतमोजणीच्या पद्धतीने होत असल्याने पहिल्या पसंतीच्या मतांबरोबरच आवश्यकतेनुसार दुसऱ्या आणि पुढील पसंतीच्या मतांनाही महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. त्यामुळे उमेदवारांकडून मतांची जुळवाजुळव करताना व्यापक राजकीय समीकरणांचा विचार केला जाण्याची शक्यता आहे.

पहिल्या पसंतीत आघाडी मिळवणाऱ्या उमेदवाराला विजय मिळेलच असे नाही; लागू असलेल्या मतमोजणीच्या नियमांनुसार आवश्यक मतांचा कोटा आणि पुढील पसंतीच्या मतांचे हस्तांतरणही निर्णायक ठरू शकते. त्यामुळे कोणत्या उमेदवाराला किती मते मिळाली, याबरोबरच मतमोजणीची संपूर्ण प्रक्रिया महत्त्वाची ठरणार आहे.

२७ ऑक्टोबरला निकाल; राजकीय प्रतिष्ठेचा फैसला

दिलेल्या माहितीनुसार, पुणे शिक्षक मतदारसंघात ६१ हजार ९४०, तर अमरावती शिक्षक मतदारसंघात ३५ हजार ८१० मतदार आहेत. अमरावती येथे लोकशाही भवनात १४ टेबलवर मतमोजणी होणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. २७ ऑक्टोबर रोजी मतमोजणीनंतर दोन्ही मतदारसंघांतील निकाल स्पष्ट होतील. महायुती आपले राजकीय वर्चस्व सिद्ध करणार की विरोधक विजय मिळवून सत्ताधाऱ्यांना धक्का देणार? बंडखोर उमेदवार निकालाचे गणित बदलणार की संघटनात्मक ताकदीच्या जोरावर प्रमुख उमेदवार बाजी मारणार? या प्रश्नांची उत्तरे मतमोजणीच्या दिवशी मिळतील.

पुणे आणि अमरावती या दोन्ही शिक्षक मतदारसंघांतील निवडणुका केवळ आमदार निवडण्यापुरत्या मर्यादित नसून, राजकीय पक्षांची संघटनात्मक ताकद, शिक्षकांमधील स्वीकारार्हता आणि निवडणूक व्यवस्थापनाची क्षमता तपासणाऱ्या ठरणार आहेत. त्यामुळे आता सर्वांचे लक्ष मतदान आणि त्यानंतरच्या निकालाकडे लागले आहे. विजयाचा गुलाल कोण उधळणार आणि कोणाचे राजकीय गणित कोलमडणार? पुणे-अमरावतीच्या निकालातूनच त्याचा फैसला होणार आहे.