लोकतंत्र मिरर
नांदेड. शहरात पिण्याच्या पाण्याचा वाढता अपव्यय लक्षात घेता भविष्यातील संभाव्य पाणीटंचाई टाळण्यासाठी आतापासूनच पाणी बचतीचे नियोजन करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. पाणी आहे म्हणून त्याची किंमत नाही, ही मानसिकता बदलण्याची वेळ आली असून नागरिकांनी पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपून वापरावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे. त्याचबरोबर महापालिका प्रशासनाने सध्या दोन दिवसांआड होणारा पाणीपुरवठा चार ते सात दिवसांआड करण्याच्या पर्यायाचा गांभीर्याने विचार करावा, अशी मागणीही पुढे येत आहे.
नांदेड शहरातील अनेक भागांत घरगुती वापरापासून वाहनांची धुलाई, अंगण धुणे, जिने स्वच्छ करणे आणि रस्त्यांवर पाणी शिंपडणे अशा विविध कारणांसाठी मोठ्या प्रमाणावर पिण्यायोग्य पाण्याचा अपव्यय होत आहे. अनेक वस्त्यांमध्ये नळांना तोट्या नसल्यामुळे पाणी सतत वाहत राहते. पाण्याची नासाडी रोखण्यासाठी नागरिकांनी स्वतःहून पुढाकार घेण्याची आवश्यकता आहे.
दक्षिण आफ्रिकेतील केपटाऊन शहरात २०१८ मध्ये निर्माण झालेल्या भीषण पाणीटंचाईने संपूर्ण जगाला पाणी बचतीचा धडा दिला होता. ‘डे झिरो’ म्हणजेच नळाद्वारे पाणीपुरवठा बंद होण्याची वेळ त्या शहरावर आली होती. सामूहिक प्रयत्नांमुळे हे संकट टळले. केपटाऊनमध्ये २०२७ मध्ये पाणी संपणार असल्याचा प्रसारित होणारा संदेश अधिकृत माहितीनुसार सत्य नसला, तरी त्या शहरातील पाणीटंचाईचा अनुभव भविष्यातील संकटाची जाणीव करून देणारा आहे.
नांदेड महापालिका प्रशासनाने पाणी बचतीसाठी ठोस उपाययोजना राबविण्याची गरज आहे. दोन दिवसांऐवजी चार किंवा सात दिवसांनी पाणीपुरवठा करण्याच्या पर्यायाचा विचार केल्यास उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याची सवय नागरिकांना लागू शकते. मात्र, असा निर्णय घेताना रुग्णालये, झोपडपट्ट्या आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल वस्त्यांमधील नागरिकांच्या पाण्याच्या गरजांना प्राधान्य देणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर पाणी वितरण व्यवस्थेतील गळती रोखणे आणि अनावश्यक पाणीवापरावर नियंत्रण ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
यासंदर्भात डॉ. हंसराज वैद्य यांनी नागरिकांना पाणी बचतीचे आवाहन केले आहे. पाण्याचा अपव्यय थांबविणे ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाचे सामाजिक कर्तव्य आहे. घरातील गळणारे नळ तातडीने दुरुस्त करावेत, वाहनांच्या धुलाईसाठी पिण्याचे पाणी वापरणे टाळावे, अंगण व रस्ते धुण्याचे प्रमाण कमी करावे, झाडांना आवश्यक तेवढेच पाणी द्यावे आणि शक्य तेथे वापरलेल्या पाण्याचा पुनर्वापर करावा. अशा छोट्या कृतींमधून मोठ्या प्रमाणावर पाण्याची बचत होऊ शकते, असे त्यांनी सांगितले.
आज आपण पाण्याचे महत्त्व ओळखून त्याची बचत केली नाही, तर भविष्यातील पिढ्यांना पाण्यासाठी संघर्ष करावा लागू शकतो. त्यामुळे प्रशासन आणि नागरिकांनी एकत्रितपणे पाणी बचतीची लोकचळवळ उभी करण्याची गरज आहे. पाणी ही केवळ नैसर्गिक संपत्ती नसून पुढच्या पिढीच्या जगण्याची हमी आहे. त्यामुळे नांदेडकरांनी आताच सावध होऊन पाणी बचतीचा संकल्प करावा.
